Hoe kan de Belgische gezondheidszorg nog langer samenwerken met een farmareus die het Israëlische leger ondersteunt, terwijl in Gaza duizenden burgers worden afgeslacht? Steeds meer zorginstellingen en artsen onderzoeken hoe ze producten van Israëlische bedrijven, waaronder Teva, kunnen weren. Dat is geen toeval. Na bijna twee jaar van genocidair geweld en decennia van bezetting groeit de druk om verantwoordelijkheid te nemen; ook in de gezondheidszorg.

Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke verklaarde dat een boycot van Teva niet mogelijk is, verwijzend naar het VN-verbod op sancties die toegang tot medicatie beperken en het vermeende gebrek aan alternatieven. Maar die argumenten houden geen stand.

Teva is in hoofdzaak producent van generische geneesmiddelen. Voor bijna al hun producten bestaan betaalbare en evenwaardige alternatieven. Het idee dat een boycot patiënten zou schaden, is dus onjuist.

Bovendien is het onhoudbaar te doen alsof Teva niets te maken heeft met de Israëlische oorlogsmachine. Uit het KPMG Targeted Research Report (december 2024), uitgevoerd voor het Noorse gezondheidsnetwerk Sykehusinnkjøp, blijkt dat Teva deelnam aan het Adopt-a-Battalion-programma, waarbij bedrijven financiële en logistieke steun verlenen aan het leger. Teva behoort tot de top drie van Israëlische bedrijven en financiert via belastingen rechtstreeks de oorlog. Samenwerking met Teva is dus niet langer een neutrale medische keuze, maar een vorm van economische medeplichtigheid.

Het uitgangspunt van onze oproep is niet enkel de directe betrokkenheid van Teva, maar het bredere probleem dat bedrijven zo diep verstrengeld zijn met een staatsapparaat dat apartheid en kolonisatie in stand houdt. Zelfs als juridische bewijzen beperkt zijn, blijft de morele verantwoordelijkheid overeind.

Een boycot, zoals voorgesteld door de BDS-beweging, is geen vredesplan, maar wel een middel om het mogelijk te maken. Ze wil de macht verschuiven – weg van regimes en bedrijven die profiteren van bezetting – en zo de voorwaarden scheppen voor echte onderhandelingen op basis van gelijkheid. Deze strategie is niet vergelijkbaar met plannen zoals het zogenaamde vredesplan van president Trump, dat de bestaande machtsverhoudingen bevestigt. Een boycot raakt namelijk niet enkel het bedrijf, maar ook de economische en politieke steun voor de Israëlische strijdkrachten.

De Belgische overheid stelt dat een boycot te ver zou gaan, maar dat is een politieke, geen morele keuze. Eleanor Roosevelt zei ooit dat mensenrechten beginnen ‘op kleine plaatsen, dicht bij huis’. Steeds meer artsen schrijven geen Teva-medicatie meer voor, apothekers weigeren de producten, patiënten vragen naar alternatieven. Dit zijn kleine daden, maar samen vormen ze een krachtig signaal: menselijke waardigheid mag niet langer worden genegeerd.

Een boycot van Teva is haalbaar, nodig en moreel onvermijdelijk. Door te kiezen voor alternatieven en publieke druk uit te oefenen, kunnen burgers, zorgverleners en beleidsmakers samen een duidelijk signaal geven; België staat niet aan de zijlijn waar mensenrechten worden geschonden. Neutraliteit bestaat niet wanneer samenwerking bijdraagt aan genocide. Het moment om te handelen is nu.

Bron: DeMorgen – Artikel oorspronkelijk verschenen op 9 oktober 2025, op https://www.demorgen.be/cs-b867bd1d/